Inspekcja Handlowa, będąca wyspecjalizowanym organem kontroli powołanym do ochrony interesów konsumentów oraz interesu gospodarczego państwa, swoje zadania realizuje poprzez działalność kontrolną ukierunkowaną na badanie prawidłowości funkcjonowania rynku w odniesieniu do działających na nim przedsiębiorców oraz podmiotów świadczących różnego rodzaju usługi, a także poprzez prowadzenie mediacji, stałego polubownego sądu konsumenckiego oraz udzielanie porad prawnych.

Działania podejmowane przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Lublinie wynikają obecnie z ,,Polityki Konsumenckiej na lata 2010-2013’’, której zasadniczymi celami są:

·        rozwój bezpiecznego i pro-konsumenckiego rynku;

·        rozwój dialogu konsumenckiego i wzmocnienie mechanizmów samoregulacyjnych;

·        wzmacnianie i rozwój efektywnego systemu poradnictwa i dochodzenia roszczeń konsumenckich;

·        podwyższanie świadomości konsumentów poprzez działania informacyjno-edukacyjne.

Cele te realizowane są m.in. poprzez działania w ramach systemu oceny zgodności, w którym Inspekcja Handlowa sprawuje funkcję organu wyspecjalizowanego w nadzorze nad wyrobami objętymi 14 dyrektywami nowego podejścia. Podstawowym celem stworzenia nadzoru nad wyrobami wprowadzonymi do obrotu jest dbałość o to, by do konsumentów trafiały tylko bezpieczne produkty, niezależnie od miejsca ich produkcji przy jednoczesnym przestrzeganiu zasady swobodnego przepływu towarów.

Inspekcja Handlowa koncentruje również swoją działalność na prowadzeniu kontroli w zakresie spełniania przez produkty ogólnych wymagań bezpieczeństwa. Eliminowane z obrotu są te wyroby, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia użytkowników.

Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej kontroluje również produkty pod względem zgodności z deklarowaną przez producentów szczegółową charakterystyką jakościową, a także z informacjami zamieszczonymi na opakowaniach jednostkowych lub reklamach. W toku każdej kontroli sprawdzane jest ponadto oznakowanie produktów, czy spełniają wymagania określone prawem oraz czy nie wprowadzają konsumentów w błąd. Podejmowane przez Inspekcję Handlową kontrole obejmują także weryfikowanie legalności oraz rzetelności działania przedsiębiorców.  

Ponadto przez Inspekcję prowadzona jest kontrola jakości paliw ciekłych realizowana na podstawie planu sporządzanego przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Efekty działań kontrolnych w tym zakresie widoczne są w postaci stale zmniejszającej się  sprzedaży paliw złej jakości.

Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej zakresem swojej działalności obejmuje również bezpośrednią pomoc konsumentom w postaci postępowań mediacyjnych oraz sądownictwa polubownego prowadzonego przez Stały Polubowny Sąd Konsumencki. Prowadzone jednocześnie kompleksowe poradnictwo konsumenckie umożliwia zarówno konsumentom, jak i przedsiębiorcom zapoznanie się z ich prawami oraz obowiązkami.

W stosunku do lat ubiegłych nastąpiły istotne zmiany w zakresie struktury organizacyjnej Inspekcji Handlowej oraz dotychczasowego charakteru jej działalności kontrolnej.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 roku o zniesieniu Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej, o zmianie ustawy i Inspekcji Handlowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 157 poz. 976) zniesiony został – będący organem Inspekcji Handlowej – Główny Inspektor, którego kompetencje i zadania przejął Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Tym samym wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej w ramach systemu monitorowania rynku współpracują bezpośrednio z Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Skupienie w jednym ręku kompetencji GIIH i UOKiK usprawniło eliminowanie zagrożeń i ryzyka stwarzanego przez niebezpieczne produkty sprzedawane w Polsce. Zmiana ta umożliwiła także efektywniejsze wykorzystanie informacji przekazywanych np. w ramach europejskiego systemu RAPEX. Głównym celem jego funkcjonowania jest zapewnienie szybkiej wymiany informacji między państwami członkowskimi i Komisją Europejską na temat produktów stwarzających zagrożenie dla konsumentów oraz środków podjętych w danym kraju, aby wykluczyć lub ograniczyć ich wprowadzanie na rynek, a także ewentualne użytkowanie. Obecnie wszystkie dane o niebezpiecznych produktach są przekazywane bezpośrednio do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Brak bezpośredniego kontaktu między wojewódzkimi inspektoratami Inspekcji Handlowej a Urzędem wydłużał czas przekazywania dokumentów, a w konsekwencji opóźniał działania zmierzające do eliminowania z rynku produktów niebezpiecznych.

Ponadto, w związku z nowelizacją przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 151 poz. 1219) w sposób istotny zmienione zostały zasady oraz procedury kontroli. Na gruncie obowiązujących od 7 marca 2009 roku znowelizowanych przepisów m.in. zobligowano organy kontroli do zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze przeprowadzenia kontroli, obniżono limity czasu trwania kontroli u przedsiębiorcy w zależności od jego wielkości, wprowadzono zakaz jednoczesnego prowadzenia więcej niż jednej kontroli u przedsiębiorcy oraz stworzono instytucję sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów ustawy.